Xử lý nguồn phóng xạ đã qua sử dụng

Hiện nay ở nước ta, số lượng các nguồn phóng xạ đã qua sử dụng tương đối lớn, đó là các nguồn Am-241 tại các nhà máy cán thép hay inox, các nguồn Kr-85 ở các nhà máy giấy dây chuyền Trung Quốc, các nguồn Cs-137 ở các nhà máy xi măng đặc biệt xi măng lò đứng, các nguồn Cf-252 trong thiết bị phân tích thành phần trực tuyến trên băng tải, các nguồn Am-241 trong các nhà máy sản xuất nước ngọt, nước giải khát, bia, hay các nguồn Co-60 đo mức nước thép ở các nhà máy sản xuất phôi thép và một lượng lớn các nguồn phóng xạ thải ra ở các bệnh viện, các khoa y học hạt nhân.

Nhu cầu xử lý các nguồn phóng xạ đã qua sử dụng ở Việt Nam tương đối lớn, tuy nhiên đây là việc không hề dễ dàng ở thời điểm hiện tại. Nguyên nhân vì Nhà nước chưa hề có 1 quy định nào để hướng dẫn cơ sở có thể đem nguồn tới 1 kho nào đó để xử lý.

Ở Việt Nam hiện đang có 2 kho nguồn có thể nói là đạt tiêu chuẩn để lưu giữ một lượng lớn các nguồn phóng xạ, đó là kho tại Viện khoa học kỹ thuật hạt nhân tại Hà Nội và Viện nghiên cứu hạt nhân tại Đà Lạt, Lâm Đồng. Đây là hai kho mà các cơ sở có thể tin tưởng đưa nguồn đã qua sử dụng của mình lên đó để lưu giữ vĩnh viễn, hoặc để cho các kho đó xử lý các nguồn phóng xạ này. Tuy nhiên chưa có một văn bản nào quy định 2 kho đó phải nhận các nguồn phóng xạ đã qua sử dụng của cơ sở, vì vậy việc có nhận hay không hoàn toàn tùy thuộc vào sự thỏa thuận giữa cơ sở và các kho này. Khi đó, hoặc cơ sở không thể đáp ứng nổi mức kinh phí mà các kho này đưa ra, hoặc các kho này không đồng ý tiếp nhận các nguồn đã qua sử dụng, đặc biệt các nguồn có thể chứa dung tích lưu giữ lớn hoặc nguồn có chu kỳ bán dã dài như Cs-137, Am-241 hay Cf-252.

Vậy các cơ sở có nguồn phóng xạ đã qua sử dụng phải làm gì?

Có một số hướng giải quyết cơ sở có thể lựa chọn như sau:

Phương án số 1: Lưu giữ tại chỗ

Theo Luật Năng lượng nguyên tử và Thông tư 08/2010/TT-KHCN, có thể xin tự lưu giữ nguồn phóng xạ đã qua sử dụng tại cơ sở của mình, khi đó cơ sở phải làm những việc như sau:

  • Bố trí hoặc xây dựng 1 kho lưu giữ nguồn phóng xạ;
  • Làm thủ tục để xin giấy phép lưu giữ các nguồn phóng xạ này.

Để được tư vấn bố trí, xây dựng 1 kho  hay 1 khu vực lưu giữ tiêu chuẩn đảm bảo cả an toàn và an ninh, quý khách hãy liên hệ với chúng tôi để được tư vấn. Tùy vào đặc tính của từng nguồn phóng xạ mà làm kho khác nhau, không phải nguồn nào cũng phải xây dựng 1 kho với tường bê tông dày và dát chì lá. Có những nguồn phóng xạ chỉ cần làm cho nó 1 cái hộp sắt hay lồng sắt có khóa bảo vệ là đã đủ đảm bảo an toàn.

Cơ sở phải tự làm kho lưu giữ nguồn trong máy Troxler

Để làm thủ tục xin giấy phép lưu giữ cho nguồn phóng xạ đã qua sử dụng, quý khách hàng hãy liên hệ với chúng tôi để được tư vấn hỗ trợ.

Đây là phương án hiện tại được phép cơ quan thẩm quyền chấp nhận, vì hiện nhà nước chưa xây đựng kho lưu giữ quốc gia nguồn phóng xạ, và cũng chưa có cơ chế, văn bản nào để giúp các cơ sở đưa nguồn phóng xạ đã qua sử dụng của mình đi lưu giữ tập trung, do vậy cơ quan thẩm quyền vẫn cho phép cơ sở lưu giữ tại chỗ nhưng phải đảm bảo kho lưu giữ và một cơ chế giám sát an ninh để không để xảy ra các sự cố với nguồn phóng xạ. Tuy nhiên đây không phải là phương án dài hơi cho cả cơ sở và cơ quan quản lý, giấy phép lưu giữ chỉ có thời hạn 3 năm, và các cơ sở sẽ phải hy vọng rằng sau 3 năm đó, nhà nước sẽ có kho lưu giữ quốc gia, hay đã ban hành 1 văn bản cho phép họ đưa nguồn của mình tới 1 trong 2 kho đã đề cập bên trên.

Tuy rằng có hạn chế, tuy nhiên ở thời điểm hiện tại, đây là phương án khả thi nhất với các cơ sở.

Phương án số 2: Chuyển trả nguồn phóng xạ cho nhà sản xuất

Có một số nhà sản xuất, hay nhà cung cấp nguồn phóng xạ trên thế giới sẵn sàng nhận lại các nguồn phóng xạ mà họ đã cung cấp vào Việt Nam, ví dụ như hãng Berthold của Đức, hãng NDC Technologies của Mỹ, … đây là phương án mà các nhà quản lý, các cơ quan thẩm quyền rất hoanh nghênh tuy nhiên kể cả nếu nhà cung cấp chấp nhận nhân lại nguồn, thì cơ sở bức xạ sẽ phải chịu một số khoản chi phí như sau:

  • Chi phí để xin giấy phép xuất khẩu và vận chuyển nguồn phóng xạ về nước sản xuất;
  • Tìm một hãng vận chuyển có thể vận chuyển được nguồn phóng xạ, và chịu mọi chi phí vận chuyển nguồn phóng xạ từ Việt Nam sang nước nhận là Đức hoặc Mỹ, chi phí này có khi lên tới gần 100 triệu VNĐ;
  • Tự làm các thủ tục hải quan để xuất nguồn đi.

Nếu cơ sở có nhu cầu xuất trả nguồn phóng xạ cho nhà sản xuất, hãy liên hệ với chúng tôi để được tư vấn xin giấy phép xuất khẩu và vận chuyển nguồn, tìm hãng vận chuyển quốc tế nguồn phóng xạ và làm các thủ tục hải quan để xuất nguồn phóng xạ đi.

Như đã nói, đây là phương án được khuyến khích nhất, tuy nhiên là phương án tốn kém và phức tạp nhất, do vậy chỉ một số rất ít các cơ sở đã trả lại được nhà sản xuất nguồn phóng xạ đã qua sử dụng.

Phương án số 3: Chuyển giao nguồn phóng xạ cho một đơn vị lưu giữ

Thông tư 22/2014/TT-BKHCN quy định về việc “quản lý chất thải phóng xạ và nguồn phóng xạ đã qua sử dụng” có hướng dẫn và nêu ra các điều kiện để một cơ sở có nguồn phóng xạ đã qua sử dụng làm thủ tục chuyển giao nguồn phóng xạ của mình cho một tổ chức có thể lưu giữ, xử lý nguồn phóng xạ. Tuy nhiên có thể nói Thông tư này là để chuẩn bị cho tương lai, khi nhà nước xây được 1 kho lưu giữ quốc gia về nguồn phóng xạ và ban hành được một mức chi phí tiêu chuẩn để xử lý nguồn phóng xạ đã qua sử dụng, khi đó, bất kỳ cơ sở nào cũng có thể đem nguồn của mình tới kho lưu giữ đó và đóng một mức kinh phí đã được quy định.

Chuyển nguồn đã qua sử dụng đi lưu giữ tập trung

Tuy nhiên, thời điểm hiện tại, chưa có 1 kho nào như thế, chưa có 1 cơ chế chính sách, một văn bản nào để cơ sở làm căn cứ đưa nguồn của mình đi xử lý. Cơ sở phải có thỏa thuận với 1 trong 2 kho lưu giữ (kho của Viện khoa học và kỹ thuật hạt nhân tại Hà Nội, hoặc kho của Viện nghiên cứu hạt nhân tại Lâm Đồng) để đem nguồn tới đó, do không có cơ chế pháp lý ràng buộc nên việc này là thỏa thuận giữa các bên, các kho được phép từ trối nhận nguồn, hay tùy ý đưa ra mức chi phí để xử lý nguồn.

Để thực hiện được việc chuyển giao này, quý khách hàng hãy liên hệ với chúng tôi để được tư vấn lựa chọn và đàm phán với 1 trong 2 kho có thể nhận nguồn, chúng tôi cũng sẽ hỗ trợ khách hàng để xin giấy phép vận chuyển, đồng thời vận chuyển nguồn phóng xạ từ cơ sở tới các kho đó.

Để được tư vấn, vui lòng liên hệ:

Chu Minh Dương

HP: 0983 374 983

Email: duongcm@ae-rad.vn

 

Bình luận

0983 374 983