Những hiểu biết cơ bản cho các doanh nghiệp nhập khẩu nguồn phóng xạ – Phần 2

Những hiểu biết cơ bản cho các doanh nghiệp nhập khẩu nguồn phóng xạ – Phần 2

Tiếp theo Phần 1 của bài viết về những hiểu biết cơ bản cho các doanh nghiệp nhập khẩu nguồn phóng xạ, Phần 2 của bài viết này sẽ hướng dẫn các doanh nghiệp đang có kế hoạch nhập khẩu vận chuyển nguồn phóng xạ phải chuẩn bị những gì.

Nguồn Kr-85 nhập khẩu cho QCS nhà máy giấy

Xin giấy phép nhập khẩu và vận chuyển nguồn phóng xạ:

Trước khi nhập khẩu nguồn phóng xạ về Việt Nam, Doanh nghiệp phải nộp 01 bộ hồ sơ đề nghị cấp giấy phép tiến hành công việc bức xạ (nhập khẩu và vận chuyển nguồn phóng xạ) tới Cục An toàn bức xạ và hạt nhân. Bộ hồ sơ phải được chuẩn bị đầy đủ theo hướng dẫn trong Thông trư 08/2010/TT-BKHCN ban hành ngày 22-7-2010.

Mặc dù Thông tư 08/2010/TT-BKHCN đã có những hướng dẫn rất rõ ràng, tuy nhiên việc chuẩn bị một bộ hồ sơ đầy đủ nói trên không hề đơn giản với một doanh nghiệp chưa từng nhập khẩu nguồn phóng xạ và đặc biệt các doanh nghiệp không có người có chuyên môn trong lĩnh vực an toàn bức xạ. Trong bộ hồ sơ này có những phiếu khai báo về các nguồn phóng xạ, báo cáo đánh giá an toàn việc vận chuyển nguồn phóng xạ, đặc biệt là kế hoạch ứng phó sự cố trên đường vận chuyển nguồn phóng xạ. Đây là các công việc đòi hỏi phải có chuyên môn cơ bản về an toàn phóng xạ và an ninh nguồn phóng xạ.

Ngoài ra, đối với việc vận chuyển nguồn phóng xạ, đòi hỏi phải có cán bộ được đào tạo và có chuyên môn an toàn bức xạ cùng với thiết bị kiểm soát phóng xạ để áp tải các nguồn phóng xạ từ Cảng/Sân bay về chân công trình, đây là việc không dễ để tự làm đối với các doanh nghiệp lần đầu nhập khẩu nguồn phóng xạ.

Do vậy chúng tôi khuyến cáo các doanh nghiệp nên tìm đến một đơn vị dịch vụ an toàn bức xạ để được hỗ trợ.

Kể cả khi có đơn vị dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp tư vấn hồ sơ nhập khẩu và vận chuyển nguồn phóng xạ thì tự doanh nghiệp vẫn phải thực hiện các công việc như sau để đảm bảo cung cấp đầy đủ thông tin cho đơn vị dịch vụ:

  1. Đề nghị Nhà sản xuất nguồn phóng xạ cung cấp chứng chỉ nguồn phóng xạ (Sealed Source Certificate) nếu nguồn đã được sản xuất, hoặc nếu nguồn chưa được sản xuất thì vẫn phải cung cấp thông tin về Chủng loại nguồn (Isotope), hoạt độ nguồn (Activity) và Hãng, Nước sản xuất (Manufacturer and Country of origin) chuẩn bị nhập khẩu.
  2. Đề nghị Nhà sản xuất cung cấp tài liệu kỹ thuật (catalogue) của cơ cấu bảo vệ nguồn phóng xạ khi vận chuyển (Container or source-housing).
  3. Đề nghị Nhà sản xuất cung cấp thông tin về quy cách đóng kiện phóng xạ (Package design for carriage of radioactive material), Mã quốc tế của kiện hàng (US code), chỉ số vận chuyển dự kiến (Expected TI).

Một chứng chỉ nguồn phóng xạ (Source certificate) tiêu biểu sẽ có những thông tin như hình bên dưới:

Mẫu chứng chỉ nguồn phóng xạ

Giấy phép nhập khẩu và vận chuyển nguồn phóng xạ chỉ có thời hạn 6 tháng kể từ ngày cấp, giấy phép phải được gia hạn trước ngày hết hạn 60 ngày. Do vậy để không phát sinh chi phí gia hạn, doanh nghiệp nên căn cứ vào kế hoạch nhập khẩu để nộp hồ sơ xin giấy phép sao cho có được Giấy phép trước khi nguồn về và không hết hạn giấy phép trước khi nguồn về.

Công tác chuẩn bị để tiếp nhận nguồn.

Theo quy định, sau 30 ngày kể từ ngày nhập khẩu nguồn phóng xạ mà đơn vị nhập khẩu chưa thể đưa nguồn vào phục vụ sản xuất, đơn vị đó phải nộp hồ sơ xin giấy phép lưu giữ nguồn phóng xạ lên Cục An toàn bức xạ và hạt nhân, Giấy phép lưu giữ nguồn có thời hạn 03 năm. Do vậy nếu chưa có kế hoạch sử dụng nguồn phóng xạ, các doanh nghiệp không nên nhập khẩu nguồn phóng xạ về sớm.

Các công tác chuẩn bị quan trọng để tiếp nhận nguồn phóng xạ bao gồm (áp dụng đối với đơn vị nhập khẩu đồng thời là đơn vị sử dụng, hoặc là đối với đơn vị tiếp nhận nguồn từ đơn vị nhập khẩu để sử dụng):

  • Phân công cán bộ thực hiện các công việc liên quan đến nguồn phóng xạ;
  • Cử cán bộ đi học an toàn bức xạ cơ bản theo đúng loại hình công việc bức xạ sẽ được tiến hành tại cơ sở sử dụng nguồn phóng xạ.
  • Chuẩn bị phòng (kho) lưu giữ tạm thời (trong vòng 30 ngày) các nguồn phóng xạ: kho đảm bảo an toàn và an ninh, đặc biệt vấn đề mất cắp.
  • Nghiên cứu để soạn hồ sơ xin giấy phép sử dụng các nguồn phóng xạ (chuyên mục Giấy phép sử dụng nguồn chúng tôi sẽ viết trong một bài khác).

Những điều kiện khác:

Trong những năm gần đây, số lượng các nguồn phóng xạ hoạt động và không còn hoạt động ở Việt Nam là rất lớn, các nguồn đã qua sử dụng là một vấn đề rất nan giải của cả các doanh nghiệp sở hữu nó và của cả các cơ quan quản lý nhà nước. Doanh nghiệp không được phép lưu giữ vĩnh viễn các nguồn phóng xạ đã qua sử dụng của mình, nhưng Nhà nước hiện chưa có kho lưu giữ phóng xạ quốc gia để có thể thu gom tất cả các nguồn phóng xạ đã qua sử dụng trong nước.

Chính vì lý do đó, đơn vị cấp phép có 2 yêu cầu mới (Thông tư số 22/2014/TT-BKHCN ngày 25 tháng 08 năm 2014) đối với đơn vị nhập khẩu nguồn phóng xạ như sau:

  • Hoặc có cam kết trả lại Nhà sản xuất nguồn phóng xạ khi không còn sử dụng;
  • Hoặc là có cam kết thu xếp tài chính để đưa nguồn phóng xạ của mình tới cơ sở lưu giữ chất thải phóng xạ.

Do vậy khi làm hợp đồng mua nguồn phóng xạ của các hãng sản xuất nước ngoài, các doanh nghiệp nên kiểm tra hãng sản xuất đó có chính sách lấy lại các nguồn phóng xạ mà họ đã sản xuất ra khi hết chu trình sử dụng hay không (Source return policy), nếu có thì hợp đồng mua nguồn phải kèm theo thỏa thuận trả lại nguồn cho nhà sản xuất. Dưới đây là 1 ví dụ về cam kết lấy lại nguồn phóng xạ đã qua sử dụng của nhà sản xuất.

Ví dụ về cam kết lấy lại nguồn đã qua sử dụng của hãng NDC Technologies, Mỹ

Trong trường hợp không thể trả lại nguồn cho nhà sản xuất, khi nguồn hết chu kỳ sử dụng của nó doanh nghiệp sẽ phải thu xếp 1 khoản kinh phí để gửi nguồn đi đến 1 cơ sở lưu giữ tập trung do Nhà nước quản lý.

Nhà nước đang trong quá trình lập dự án để xây dựng 1 kho lưu giữ quốc gia về nguồn phóng xạ đã qua sử dụng, khi đó các cơ sở chỉ cần đóng góp kinh phí là có thể chuyển giao nguồn phóng xạ đã qua sử dụng đo cho kho lưu giữ quốc gia.

Phần 3 của bài này sẽ bàn về các thiếu sót, sai lầm của các doanh nghiệp nhập khẩu nguồn phóng xạ.

Bình luận

0983 374 983