Bài 2 – Đào tạo an toàn bức xạ cho các nhà máy thép

Đối với đối tượng học viên làm việc tại các nhà máy cán thép, cán inox và đúc thép, ngoài chương trình tiêu chuẩn cho Bộ KHCN quy định, chúng tôi sẽ biên soạn thêm các bài giảng về nguồn phóng xạ, thiết bị bức xạ thường sử dụng tại nhà máy cán thép, cán inox và đúc thép.

Nhà máy cán thép, inox:

Các nhà máy cán thép, inox sử dụng dây chuyền của Trung Quốc khá phổ biến ở Việt Nam, tại đó ở đầu vào và đầu ra của máy cán thép sẽ có một thiết bị để đo độ dày của lớp thép trước và sau khi được cán. Thiết bị đo độ dày này sẽ sử dụng 1 nguồn Am-241 phát bức xạ gamma, nguồn phóng xạ thường có hoạt độ nhỏ hơn 50mCi. Nguồn phóng xạ Am-241 là nguồn kín và phát ra bức xạ gamma chỉ có năng lượng chưa đến 60 KeV (năng lượng này có thể nói là thấp) do vậy việc che chắn bảo vệ tương đối đơn giản. Tuy nhiên chu kỳ bán hủy của nó lại rất dài (hơn 400 năm) do vậy việc bảo quản nó tương đối phức tạp.

Nguồn phóng xạ Am-241 đo độ dày lớp thép cán

Các học viên đến lớp học sẽ được giảng viên dạy về bản chất và đặc tính của nguồn Am-241 (đặc tính vật lý, hóa học và đặc tính phóng xạ bao gồm năng lượng tia và suất liều cực đại ở các khoảng cách khác nhau), đọc biên bản kiểm xạ để xác định vị trí an toàn cho người làm việc. Với các nguồn này thì chỉ cần đứng cách xa nguồn khoảng 1m là an toàn, khu vực nguy hiểm nhất là khe giữa nguồn và detector, vì vậy khi không sử dụng, người dùng nên đặt 1 tấm thép chặn vào giữa nguồn và đầu dò như hình bên trên.

Còn các nhà máy cán thép, cán inox công nghệ mới của châu Âu, nguồn phóng xạ Am-241 sẽ được thay thế bằng 1 máy phát tia X với chức năng tương tự như nguồn Am-241, khi đó tính an toàn của thiết bị còn tốt hơn vì thiết bị chỉ phát tia bức xạ khi được cấp điện, không giống như nguồn Am-241 sẽ phát xạ gamma 24/24 bất kể có điện hay không có điện.

Trong các nhà máy cán thép công nghệ mới, máy phát tia X thay thế nguồn Am-241

Nhà máy đúc thép:

Tại các máy đúc thép, sẽ có 1 thiết bị để đo mức nước thép trong khuôn đúc để điều khiển ngăn chặn việc đổ tràn thép về miệng khuôn đúc.

Thiết bị đo mức nước thép này có thể sử dụng nguồn Cs-137 nếu dây chuyền Trung Quốc và sử dụng nguồn Co-60 nếu dây chuyền châu Âu. Hoạt độ nguồn Cs-137 và nguồn Co-60 dùng với mục đích này thường rất nhỏ (nhỏ hơn 10mCi với Cs-137 và nhỏ hơn 5mCi với nguồn Co-60).

Với các nguồn Co-60 của Đức, hộp bảo vệ nguồn luôn có kết cấu cơ khí để đóng mà mở nguồn. Tại lớp học, học viên sẽ được dạy thao tác đóng mở nguồn, nhận biết hướng phát tia gamma để luôn đứng ở phía không bị chiếu xạ vào người.

Nguồn Co-60 trong các nhà máy đúc thep

Khuôn đúc thép, nơi đặt nguồn phóng xạ để đo mức thép

Khi thiết bị đo mức nước thép hoạt động, hộp nguồn được nhét vào 1 cái hốc trong khuôn đúc, khi đó lượng bức xạ gamma rò rỉ ra xung quanh rất thấp vì chính khuôn đúc bằng kim loại này là vật che chắn bức xạ rất tốt, vấn đề an toàn phóng xạ không đáng lo ngại. Vấn đề an toàn phải được quan tâm khi thay đảo các khuôn đúc, khi đó phải lấy các hộp nguồn ra khỏi khuôn đúc để đem đến khu vực lưu giữ tạm thời. Lúc đó, yêu cầu nhân viên bức xạ phải nhận biết được hướng phát tia bức xạ (để tránh hướng chùm tia vào người cầm hộp nguồn), cách đóng nguồn phóng xạ lại và thao tác nhanh gọn đưa nguồn vào khu vực lưu giữ một cách nhanh nhất. Tất cả các vấn đề đó sẽ được đưa vào các bài giảng độc quyền của Công ty.

Đối với nhà máy đúc thép, do tính chất đặc thủ của công việc là thường xuyên phải thay đảo khuôn đúc, do vậy cũng thường xuyên phải lấy nguồn và khỏi khuôn, đưa vào khu vực lưu giữ và lắp vào khuôn, vì vậy người phụ trách an toàn và nhân viên bức xạ phải tuân đủ chặt chẽ quy trình công việc, người phụ trách an toàn phải được đào tạo cẩn thận để giám sát chặt chẽ mọi công việc trên nguồn phóng xạ, phải thường xuyên kiểm kê nguồn tránh thất lạc. Đối với các nguồn Cs-137 của Trung Quốc, phụ trách an toàn còn phải thường xuyên kiểm tra xem lõi nguồn còn nằm trong hộp bảo vệ hay không vì cơ cấu đơn giản của loại nguồn này, lõi nguồn có thể bị lọt ra khỏi hộp bảo vệ trong quá trình di chuyển.

Ngoài ra các nhà máy Đúc thép còn sử dụng thiết bị phân tích huỳnh quang tia X trong phòng thí nghiệm, tuy nhiên các thiết bị phân tích này đều là thiết bị được sản xuất ở châu Âu với thiết kế an toàn tuyệt đối, người dùng hoàn toàn có thể yên tâm khi làm việc với các thiết bị phân tích huỳnh quang tia X này.

Tóm lại, đến với khóa đào tạo an toàn bức xạ của chúng tôi, các học viên đến từ ngành công nghiệp thép, inox sẽ được giảng thêm các bài giảng về nguồn phóng xạ Am-214 đo độ dày ở máy cán thép và nguồn Cs-137 hoặc nguồn Co-60 tại các máy đúc thép. Học viên sẽ nắm được vùng an toàn, vùng không an toàn, quy trình đóng mở nguồn ở máy đúc thép và hướng dẫn an toàn khi có sự cố.

Ngoài ra chúng tôi sẽ hướng dẫn học viên tự tính toán khoảng cách an toàn đối với nguồn phóng xạ cơ sở mình đang sử dụng thông qua 1 phần mềm tính toán có thể tính toán online trên mạng internet, từ đó nhân viên bức xạ, người phụ trách an toàn có thể vạc ra vùng kiểm soát, vùng giám sát, vùng an toàn để mọi người trong công ty làm việc một cách an toàn.

Phần mềm online tính toán suất liều bức xạ cho các nguồn phóng xạ

Hãy liên hệ với chúng tôi để được tư vấn an toàn và đăng ký các lớp an toàn bức xạ:

  1. Chu Minh Dương (HP: 0983 374 983, duongcm@ae-rad.vn)
  2. Trần Thanh Quyền (HP: 097 299 912, quyentt@ae-rad.vn)

Bình luận

0983 374 983