Đào tạo an toàn bức xạ – Đơn giản hóa để công nhân có thể hiểu

Ở những cơ sở bức xạ lớn như Samsung, Thép Hòa Phát, Intel Products, … nhân viên bức xạ hầu hết là những công nhân vận hành chứ không phải là các kỹ sư, cử nhân như các đơn vị bức xạ thiên về nghiên cứu của nhà nước. Vì vậy chương trình đào tạo an toàn bức xạ cho nhân viên cần điều chỉnh để đơn giản hóa, đưa nhiều hình ảnh, video clip trực quan cho học viên dễ hiểu thay vì các công thức toán học phức tạp. Mục đích cuối cùng chỉ là để học viên họ nhận thức đúng đắn về công việc họ phải làm, biết các cách cơ bản để giảm thiểu liều chiếu và lan tỏa kiến thức đó tới những người không được tham gia đào tạo an toàn bức xạ.

Khi đi tổ chức các khóa đào tạo an toàn bức xạ cho nhân viên bức xạ tại các Công ty với số lượng học viên rất đông, chúng tôi phát hiện ra rằng hầu hết nhân viên bức xạ là công nhân với trình độ thậm trí chưa học hết lớp 12. Trong một lần cho học viên làm bài kiểm tra, tôi thấy 1 cô bé nhìn rất chân chất không thèm động bút làm bài phần tính toán, tôi hỏi: “bài tập mẫu thầy vừa làm rồi, em chỉ cần thay số liệu mới vào là tính được, sao em không làm”, cô bé thỏ thẻ: “Thầy ơi, em chưa học xong lớp 9, làm sao em biết được tỷ lệ nghịch bình phương khoảng cách, hàm số mũ của thầy dạy“. Tôi đã bật cười, nhưng từ đó tôi trong tôi luôn chăn trở về một phương pháp đào tạo, phải dạy làm sao để một cô bé chưa học hết lớp 9 cũng phải hiểu được những thứ cao siêu như phóng xạ, nguyên tử.

Từ đó chúng tôi có ý tưởng phải đơn giản hóa các bài giảng, thay vì dạy cho học viên biết đủ thứ một cách cơ bản, chúng tôi sẽ dạy cho học viên hiểu biết sâu chỉ về chính thiết bị, nguồn phóng xạ mà họ có. Mỗi học viên trước khi vào lớp học, chúng tôi đều khảo sát học viên đó đến từ lĩnh vực nào (xi măng, sắt thép, bia rượu, giấy bao bì, soi bo mạch, soi hải quan, …) để từ đó soạn bài giảng chuyên sâu cho từng lĩnh vực đó với đầy đủ hình ảnh, clip trực quan và các kết quả kiểm xạ thực tế với các thiết bị trong các lĩnh vực đó.

Vừa rồi chúng tôi đã tổ chức khóa đào tạo an toàn bức xạ cho nhân viên và phụ trách an toàn cho Thép Hòa Phát Dung Quất, đối với nhân viên bức xạ, hầu hết đều là các công nhân chưa không tốt nghiệp đại học, là các chàng trai rất trẻ, tới này sẽ phải làm việc trong một môi trường khá nặng nhọc và còn phải chịu nhiệt độ cao của thép đúc. Với mục tiêu là phải làm cho các chàng trai ấy hiểu cặn cẽ về chính nguồn phóng xạ Co-60 mà họ sẽ sử dụng, ngoài việc nghiên cứu tỉ mỉ tài liệu kỹ thuật của nhà cung cấp về nguồn phóng xạ này, chúng tôi còn phải trực tiếp mở kiện phóng xạ của khách hàng ra để đo đạc, chụp ảnh, quay camera để lấy tư liệu đưa vào lớp học.

Mở kiện phóng xạ để lấy nguồn ra chụp ảnh, quay camera, đo phóng xạ để lấy tư liệu đưa vào bài giảng

Ngoài những kiến thức cơ bản để khởi động như khái niệm bức xạ ion hóa, tương tác bức xạ với vật chất, các đại lượng đo lường trong an toàn bức xạ, hiệu ứng sinh học của bức xạ và các biện pháp giảm liều chiếu, học viên được học thêm 1 bài giảng được soạn riêng cho Thép Hòa Phát, đó là về nguồn phóng xạ Co-60 đo mức nước thép. Học viên được biết chất phóng xạ thực ra chỉ là một cái que đường kính chỉ 7mm, dài 35cm và nặng chỉ vài miligram, chứ không phải nguồn phóng xạ là cái cục hình trụ đường kính 10cm, dài 50cm và nặng đến 40kg, cục hình trụ ấy chỉ là cục để bảo vệ cái lõi nguồn bên trong.

Cục hình trụ mà mọi người nhìn thấy không phải là nguồn phóng xạ, mà là cục để bảo vệ nguồn phóng xạ bên trong đó. Nó có vỏ thép và lõi bằng chì để bảo vệ nguồn phóng xạ.

Học viên thực sự rất thích thú với bài giảng trực quan bằng hình ảnh và các video clip sống động, khi nói rằng nếu các bạn đứng cách xa hộp bảo vệ 1m thì suất liều phóng xạ chỉ cỡ 1uSv/h, hầu hết mọi người không định lượng được 1uSv/h là nguy hiểm hay an toàn, thì một clip về phóng xạ trên máy bay được show lên chỉ ra cho mọi người thấy rằng đi máy bay suất liều phóng xạ cũng cỡ từng đó, vậy có hành khách nào, có phi công nào bị bệnh phóng xạ không. Cách so sánh đó làm cho học viên nở những nụ cười và kèm thêm những câu đùa như là mấy em tiếp viên chắc ăn nhiều phóng xạ nên ngon thế.

Hỉnh ảnh trực quan, video clip sinh động thu hút học viên lắng nghe hơn là chữ viết và công thức toán học

Tiếp theo học viên được thực hành sử dụng máy đo liều phóng xạ để đo liều ở mọi vị trí từ xa đến gần nguồn phóng xạ, khi nguồn đóng, nguồn mở. Học viên cũng được chúng tôi hướng dẫn cách đóng và mở nguồn an toàn và nhanh nhất, cách nhận biết hướng phát tia phóng xạ và cách vận chuyển nó. Nhưng câu hỏi hóc búa kiểu như giờ mà lõi nguồn bằng cách nào đó lọt ra khỏi cục bảo vệ này thì phải làm gì cũng đã được nêu ra, thảo luận và giáo viên hướng dẫn biện pháp kỹ thuật để xử lý tình huống đó. Nếu phải cầm nguồn trên tay trong một thời gian rất ngắn có làm sao không cũng được chúng tôi giải thích bằng video clip tháo lắp nguồn phóng xạ bằng tay của cả người Việt Nam và chuyên gia nước ngoài, khi phải làm việc đó thì thời gian là yếu tố quyết định mức nguy hiểm.

Các học viên và giáo viên chụp ảnh lưu niệm cuối khóa để lưu giữ những khoảnh khắc ngắn ngủi nhưng đẹp.

Cuối khóa học, chúng tôi nói với học viên rằng: “Trước khi học các bạn sợ phóng xạ là lỗi của các bạn, học xong mà các bạn vẫn sợ thì đó là lỗi của tôi”. Lớp học kết thúc với những chàng vỗ tay giòn giã.

Lịch đào tạo an toàn bức xạ năm 2019.

Liên hệ đào tạo an toàn bức xạ, vui lòng gọi:

CHU MINH DƯƠNG

HP: 0983 374 983

Email: duongcm@ae-rad.vn

 

 

Bình luận

0983 374 983