Liều phóng xạ khi đi máy bay

Tại sao trên máy bay có nhiều tia phóng xạ?

Như chúng ta biết, các tia bức xạ, tia phóng xạ tồn tại ở khắp nơi chiếu đến chúng ta, từ đất đá dưới chân, từ chính trong cơ thể và từ vũ trụ. Các tia vũ trụ thường là các tia gamma và neutrino có năng lượng rất rất cao, nó có thể đến từ mặt trời, từ các hành tinh khác, từ các vụ nổ trong vũ trụ, … và bay tới trái đất.

Tia bức xạ đến cơ thể người một cách tự nhiên từ rất nhiều nguồn như tia vũ trụ từ trên trời, các chất phóng xạ trong lòng đất, …

Càng lên cao thì liều lượng các tia vũ trụ càng lớn, nguyên nhân bởi càng lên cao thì không khí càng loãng, tức là mật độ chất khí trong không khí thấp, vì vậy có rất ít vật chất để va chạm với các tia vũ trụ làm nó bị giảm năng lượng, hoặc bị hấp thụ.

Chính vì vậy, khi đi máy bay, chúng ta phải chịu một lượng bức xạ chiếu vào người cao hơn nhiều lần so với trên mặt đất. Liều lượng bức xạ khi đi máy bay tùy thuộc vào độ cao của chuyến bay và thời gian bay. Như vậy có thể nói các phi công (đặc biệt các phi hành gia) và các tiếp viên hàng không đã phải chịu một liều lượng bức xạ ion hóa đáng kể.

IAEA đã có những báo cáo về liều lượng bức xạ khi đi máy bay, dưới đây là 1 số liệu trong những báo cáo đó:

Thống kê liều bức xạ trên 1 số chuyển bay (uGy)

Đã có những ghi nhận suất liều phóng xạ trên máy bay lên tới 2 uSv/h như hình bên dưới, trong khi liều lượng này dưới mặt đất chỉ cỡ 0.05 uSv/h, tức là liều lượng tia phóng xạ trên máy bay có thể cao hơn 40 lần so với khi đứng ở mặt đất. Với tiêu chuẩn giới hạn liều bức xạ của IAEA và cũng là của Việt Nam thì giới hạn liều bức xạ đối với dân chúng là dưới 1mSv/năm, quy theo giờ là 0.1uSv/giờ (1 năm 360 ngày, mỗi ngày 24 giờ) thì liều phóng xạ đi trên máy bay cao gấp 20 lần so với tiêu chuẩn giới hạn liều cho phép.

Suất liều phóng xạ trên một chuyến bay quốc tế lên tới gần 2uSv/h

Chúng tôi cũng đã làm thí nghiệm đo suất liều bức xạ (uSv/h) trên một chuyến bay nội địa từ Hà Nội vào Tp. Hồ Chí Minh, nếu ở mặt đất thì máy đo sẽ hiển thị phông môi trường cỡ 0.05 (uSv/h), còn trên chuyến bay này, suất liều đã lên tới trên 1uSv/h, tức là cao tới hơn 20 lần so với dưới mặt đất.

Vậy lượng bức xạ cao trên máy bay có thực sự đáng sợ?

Đối với hành khách thông thường, với thời gian bay ngắn thì liều lượng bức xạ này không ảnh hưởng gì tới sức khỏe, tuy nhiên với các phi công hay tiếp viên phải bay thường xuyên thì liều lượng này là đáng kể, nhưng vẫn không thể gây ra các hiệu ứng quá liều tất định (nhât định phải xảy ra).

Vậy thực sự đi máy bay nhiều có thể bị chiếu xạ quá liều, có thể gây ra một số bệnh về phóng xạ như ung thư, vô sinh, đục thủy tinh thể. Câu trả lời là không có bằng chứng khoa học nào khẳng định đi máy bay nhiều có thể mắc các bệnh phóng xạ. Các phi công, các tiếp viên hàng không là những người bay nhiều nhất, các bạn có nghĩ họ sẽ bị chiếu xạ quá liều. Cũng không có bằng chứng khoa học để trả lời câu hỏi này. Chúng ta chỉ biết rằng các phi công thì ai ai cũng khỏe mạnh và giầu có, các tiếp viên hàng không thì ai cũng xinh đẹp và cũng giầu có.

Với suất liều bức xạ ghi nhận được là 2uSv/h, nếu một phi công 1 ngày bay 10 tiếng và bay đủ 360 ngày thì tổng liều bức xạ 1 năm phi công đó nhận là: 2x10x360 = 7200uSv = 7,2mSv. Trong khi đó TCVN và tiêu chuẩn của IAEA về giới hạn liều cho nhân viên bức xạ là 20mSv/năm. Tổng liều phi công nhận được trong năm vẫn thấp hơn nhiều so với tiêu chuẩn cho phép đối với nhân viên bức xạ. Như vậy thì với hành khách (những người 1 năm bay vài lần) có gì đáng lo ngại.

Suất liều phóng xạ khi đi máy bay là 1 ví dụ sinh động để phục vụ đào tạo an toàn bức xạ, nếu một công nhân nào đó có phải làm việc trong môi trường có suất liều bức xạ cao hơn bình thường một chút, ví dụ 0.5uSv/h, chúng tôi luôn nói rằng bạn không phải sợ hãi, bạn đi máy bay còn nguy hiểm hơn nhiều. Bạn có thấy các em tiếp viên hàng không có nuột không, vì ăn nhiều phóng xạ đó.

Bình luận

0983 374 983